Marlaska: CNI, Ceuta’ya yönelik kitlesel giriş öncesinde uyarı yapmadı

Marlaska, İçişleri Bakanlığına hiçbir istihbarat raporu ulaşmadığını söyledi

Marlaska bu açıklamayı, operasyondan sorumlu polis komutanlarıyla görüştükten sonra Ceuta’daki Hükümet Delegasyonunda yaptı. İstihbarat servislerinin sınıra yönelik kitlesel bir geçiş girişimi yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunup bulunmadığı sorulan bakan, “Hayır, meydana gelen durumla ilgili herhangi bir rapor yok” yanıtını verdi.

Bu ayrım, kriz etrafında şekillenmeye başlayan siyasi anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. İspanya sınırlarının korunmasından İçişleri Bakanlığı sorumluyken CNI ülkenin istihbarat servisi konumunda. La Vanguardia’nın aktardığı hükümet kaynakları, İçişleri Bakanlığının, Fas’ın çeşitli kentlerinden binlerce kişinin geçme fırsatı arayışıyla Ceuta’ya doğru ilerlediğini gösteren bir bilgi almadığını söyledi.

Bu kaynaklar, hükümetin hazırlıksız yakalandığını ve ilgili istihbarat İçişleri Bakanlığına önceden ulaşmış olsaydı etkilerin azaltılabileceğini öne sürdü. Kaynaklar ayrıca haftanın başında bakanlığın dikkatinin İspanya’nın merkezini etkileyen yangınlara odaklandığını belirtti. Bu açıklama, devletin başka bir yerinde bir uyarı bulunup bulunmadığını ortaya koymuyor; yalnızca Marlaska’nın böyle bir raporun kendi bakanlığına ulaşmadığını söylediğini gösteriyor.

“Hayır, meydana gelen durumla ilgili herhangi bir rapor yok.”

Fernando Grande-Marlaska, İspanya İçişleri Bakanı

İspanya kurumlarının karşı karşıya olduğu soru

Ceuta’daki kriz birkaç gün içinde tırmandı

La Vanguardia’nın aktardığı tablo, tek ve münferit bir geçişten ziyade tırmanan bir sürece işaret ediyor. Haftanın başlarında Ceuta, Fas’tan yüzerek gelen insanların devam eden akınıyla karşı karşıyaydı. Bu hareketlilik kentin kabul sistemi üzerinde şimdiden baskı yaratıyordu, ancak henüz sonraki giriş dalgasının ulaştığı boyuta varmamıştı.

Hukuki ortam da değişiyordu. İspanya Yüksek Mahkemesi kısa süre önce, Ceuta veya Melilla’ya ulaşmaya çalışırken denizde yakalanan göçmenlere özet “sıcak geri itmelerin” uygulanamayacağına hükmetmişti. Karar, haberde anlatılan kitlesel hareketliliği yaratmadı, ancak su yoluyla gelenlerle ilgilenen makamların operasyonel bağlamının bir parçasını oluşturdu. Denizde yakalamalara ilişkin Yüksek Mahkeme kararı EFE tarafından aktarıldı.

Haberlerde aktarılan süreç

1. Haftanın başlarında deniz yoluyla gelişler sürdü ve zaten kapasitesinin üzerinde çalışan Ceuta kabul sistemi üzerindeki baskıyı artırdı.
2. Perşembe günü öğle saatlerine gelindiğinde durum keskin biçimde değişti; habere göre Fas jandarmaları hareketliliğin sürmesine izin veriyor gibi görünürken yüzlerce kişi hem yüzerek hem de karadan giriş yaptı.
3. Cumartesi gününe gelindiğinde Marlaska, hükümetin giriş dalgasına ilişkin tahminini 60,000 kişiye kadar yükseltmişti; kent ise normal faaliyetlerini yeniden tesis etmeye ve El Tarajal sınır bölgesi üzerinden geri dönüşleri yönetmeye çalışmaya başladı.

Olay için bildirilen ölçek, yılın ilk yarısında kaydedilen rakamların çok üzerindeydi. Europa Press, bu dönemde Ceuta’ya 2,580 düzensiz giriş yapıldığını ve kendi haberinde deniz yoluyla geliş kaydedilmediğini bildirmişti. Önceki bu rakam, sonraki hareketliliğin rutin bir artıştan ziyade olağanüstü bir olay olarak değerlendirilmesinin nedenini ortaya koyuyor.

Fas’ın ne bildiği konusundaki anlaşmazlık

Marlaska, Fas’ın İspanya için bir tehdit olmadığını savunuyor ve Rabat’ı “gerçek anlamda güvenilir bir ortak” olarak nitelendiriyor. İspanya hükümeti de kriz boyunca Fas’ın iş birliği yaptığını kamuoyuna açıkladı.

Raporda görüşlerine yer verilen polis kaynakları bu tutumu sorguluyor. Guardia Civil komutanlarından biri, Fas makamlarının Castillejos olarak da bilinen Fnideq’e otobüslerin geldiğini tespit ettiğinden ve ardından kitlesel giriş başlarken kenara çekilmiş gibi göründüğünden kuşku bulunmadığını söyledi. Kaynağın sorusu doğrudandı: Fas güvenilir bir ortaksa bu bilgi neden İspanya’yla paylaşılmadı?

Haber, bu iddiayı bir soruşturmanın kesinleşmiş bulgusu olarak sunmuyor. Hükümetin diplomatik değerlendirmesi ile sınır operasyonuna hâkim bir polis kaynağının görüşü arasındaki karşıtlığı ortaya koyuyor. Bu karşıtlık önemli, çünkü istihbarat sorusu CNI’nin ötesine uzanıyor: Fas makamlarının elindeki bilgiler ve ilgili herhangi bir uyarının İspanya’ya iletilip iletilmediği de bu sorunun parçası.

“Fas güvenilir bir ortaksa bu bilgiyi neden İspanya’yla paylaşmadı?”

La Vanguardia’nın haberinde polis kaynaklarına atfedilen soru

Sınır baskı altında kalırken Ceuta toparlanmaya başlıyor

Cumartesi gününe gelindiğinde Ceuta bir ölçüde normale dönmeye başlıyordu. Mağazalar yeniden açılıyordu, ancak yüzlerce Fas vatandaşı açık havada ikinci gecelerini geçirdikten sonra sokaklarda kalmaya devam ediyordu. Habere göre daha fazla kişi, giriş yaptıkları El Tarajal dalgakıranı üzerinden Fas’a geri dönüyordu.

Makamlar sınır hattı boyunca engelleyici bariyerler kurmaya başlamıştı. Yapının 500 metre uzunluğunda olduğu ve yeni gelişleri caydırmasının amaçlandığı belirtildi. Bariyerlerin kurulması acil ve fiziksel bir müdahale niteliğinde, ancak hareketliliğin daha erken tespit edilip edilemeyeceğine ilişkin önceki soruyu yanıtlamıyor.

La Vanguardia’nın aktardığı insani bedel en az 67 ölüm oldu. Olay, Ceuta’nın kabul kapasitesinin sınırlarını da ortaya çıkardı: başlangıçta devam eden ancak yönetilebilir olarak tanımlanan gelişler, yerel hizmetleri olağan çalışma koşullarının ötesine iten ani bir giriş dalgasına dönüştü. Diğer haberlerde kent, acil durumla karşı karşıya olarak tanımlandı ve Geçici Göçmen Kabul Merkezi çevresindeki baskı belgelendi.

Olayla bağlantılı olarak bildirilen başlıca rakamlar şöyle:

Acil sınır müdahalesi

Bakanın açıklamasından sonra yanıt bekleyen sorular

Marlaska’nın açıklaması hükümetin tutumunu ortaya koyuyor: CNI, kitlesel giriş dalgası konusunda İçişleri Bakanlığına uyarı içeren bir rapor sunmadı. Ancak bu açıklama tek başına, diğer İspanyol kurumlarının içinde bilgi bulunup bulunmadığını, Fas makamlarının geçişlerden önce ne bildiğini veya perşembe günü yaşanan hızlı tırmanıştan önce sınır müdahalesinin değiştirilebilip değiştirilemeyeceğini açıklığa kavuşturmuyor.

Bu nedenle İspanya açısından hesap verme meselesi birkaç ayrı soruya ayrılıyor. Bunlardan biri istihbaratın toplanması ve dolaşıma sokulmasıyla ilgili. Bir diğeri sınır ve kabul sistemlerinin operasyonel hazırlığıyla ilgili. Üçüncüsü ise hükümetin güvenilir olarak tanımlamayı sürdürdüğü Fas’la iş birliğine ilişkin İspanya değerlendirmesiyle ilgili; polis kaynakları ise bilginin saklanıp saklanmadığını tartışıyor.

Makamların şimdi karşı karşıya olduğu sorular

• Kitlesel geçişler başlamadan önce herhangi bir İspanyol biriminin insan ve otobüslerin Fnideq’e doğru hareketini tespit edip etmediği.
• İlgili bilginin, sınırların korunmasından sorumlu olan İspanya İçişleri Bakanlığına aktarılıp aktarılmadığı.
• Fas makamlarının yaklaşan hareketlilik hakkında ne bildiği ve polis kaynaklarına göre bu bilginin neden paylaşılmadığı.
• Daha erken elde edilen istihbaratın İspanya’nın Ceuta’daki kabul sistemi üzerindeki baskıyı azaltmasına ve krizin boyutunu sınırlamasına olanak sağlayıp sağlayamayacağı.

Bu sorular, olayın öncelikle beklenmedik bir sınır acil durumu olarak mı, yoksa İspanya-Fas güvenlik ilişkisi içinde bir yerde mevcut olan bilgiye göre hareket edilmemesi olarak mı değerlendirileceğini belirleyecek. Şimdilik kamuya açık kayıtlarda Marlaska’nın İçişleri Bakanlığına bir uyarı ulaştığı yönündeki iddiayı reddetmesi, hükümetin Fas’ı savunması ve hem bilgi akışının güvenilirliğine hem de Ceuta’nın neden hazırlıksız yakalandığına ilişkin açıklamaya itiraz eden bir polis anlatımı bulunuyor.